Natuur

Wadexcursie

De wadexcursie is een centrale activiteit van een IWSS-programma en vormt de basis voor activiteiten zoals het 'Water laboratorium' en het 'Vogelprogramma'. Om op de bodem van de zee te lopen en leven in de modder te ontdekken zijn unieke ervaringen. De IWSS-wadexcursies zorgen voor eerstehandservaringen in deze fascinerende omgeving en introduceert georgrafische, biologische en ecologische aspecten van de Waddenzee. Het wordt aangeraden om natuurbelevingsspelletjes en interactieve elementen te gebruiken gedurende de excursie.

De leerlingen...

  • krijgen door gebruik van alle zintuigen een indruk van de Waddenzee.
  • leren over de karakteristieke elementen van het landschap van de Waddenzee (moerassen, kwelders, slik, geulen, prielen, duinen etc.).
  • leren wat het getij inhoudt, hoe het werkt en wat voor rol het speelt in de ontwikkeling en ecologie van de Waddenzee.
  • leren dat er verschillende soorten modder zijn in de verschillenden delen van de Waddenzee. Ze leren over korrelgroottes en hoe sedimentatie en erosie worden beïnvloed door het getij en stroomsnelheid.
  • leren over de verschillende sedimentlagen waarin chemische reacties plaatsvinden en over het effect van de zuurstofarme omgeving op de organismen die daar leven.
  • leren dat de Waddenzee een zeer dynamisch systeem is en dat menselijke activiteiten zoals het ophogen van banken de natuurlijke dynamiek verstoord.
  • leren over abiotische factoren zoals temperatuur, saliniteit, zuurstof, getij en stromingen en hoe organismen zich hieraan hebben aangepast.
  • leren identificeren van typische wadorganismen waarbij ook de biologie en ecologie van deze karakteristieke dieren en planten ter sprake komt.
  • krijgen met de concepten voedselketen, voedselweb en kringlopen te maken (producenten, consumenten en reducenten) en leren deze toe te passen op de Waddenzee.
  • leren dat de Waddenzee een bijzondere habitat is waarin organismen maar moeilijk kunnen overleven. Als ze zich echter eenmaal hebben aangepast, komen ze dan ook in grote getallen voor.
  • leren dat de Waddenzee een jong en zeer dynamisch ecosysteem is dat gedeeltelijk beïnvloed is door menselijke activiteit. Door milieuvervuiling etc. zijn er verschillende soorten (praktisch) verdwenen, terwijl andere soorten juist zijn geïntroduceerd.
  • leren dat de Waddenzee wereldwijd een uniek en kwetsbaar ecosysteem is dat onze gezamenlijke bescherming nodig heeft.

Waterlaboratorium

Veel morfologische en biologische kenmerken van wadorganismen kunnen alleen bekeken worden als je ze van dichtbij bekijkt. In het waterlaboratorium  krijgen leerlingen de kans om de 'grote kleine wereld' te ontdekken van deze  typische algen en dieren uit de Waddenzee en om simpele experimenten uit te voeren om processen die plaatsvinden in het ecosysteem van de Waddenzee te illustreren (sedimentatie, biologische filters, etc.).
De leerlingen leren..

  • hoe ze een (stereo)microscoop moeten gebuiken.
  • hoe ze evertebraten kunnen identificeren aan de hand van determinatiekaarten en -sleutels.
  • details van de morfologie, beweging en gedrag van sommige typische invertebraten, inclusief plankton (monsters zijn genomen gedurende de wadexcursie).
  • hoe ze saliniteit en zuurgraad moeten weten (vergelijken van zoet en zout water), wat deze waarden zijn en wat voor effect ze hebben op  organismen, bijvoorbeeld hoe een bepaald dier reageert op verschillende zoutgehaltes.
  • over karakteristieke processen die plaatsvinden in de Waddenzee, bijv. hoe mosselen fungeren als natuurlijke water filters en wat voor een effect deeltjesgrootte heeft op sedimentatie.

Vogelprogramma

Het grote 'Oost-Atlantische Vliegroute' spel , het 'Wadvogel Migratie' - spel en ga zo maar door.

Vogels zijn fascinerende dieren met een zeer hoge diversiteit en komen ook in hoge aantallen voor in het hele Waddenzee gebied. Ze zijn niet moeilijk te observeren en veel ecologische kenmerken en verbanden kunnen worden uitgelegd aan de hand van vogels. Met name trekvogels illusteren het internationale belang van de Waddenzee.

Tijdens het IWSS vogelprogramma worden leerlingen geïntroduceerd in de wereld van vogelobservatie en de rol van vogels in het ecosysteem van den Waddenzee.
De leerlingen leren..

  • hoe ze binoculairen en telescopen moeten gebruiken.
  • hoe ze typische wadvogels leren determineren en herkennen .
  • dat uitzonderlijke hoge aantallen trek- en broedvogels voorkomen in de Waddenzee waardoor het een belangrijk vogelgebied is dat internationale bescherming geniet.
  • dat vogels migreren met de seizoenen (herhaling van de video) en dat de Waddenzee een vitale rol speelt als rustplaats.
  • dat vogels het grote voedselaanbod op het wad (gezien tijdens de wadexcursie!)gebruiken om vetreserves op te bouwen of om hun jongen op te voeden.
  • dat de verschillende soorten hun eigen gespecialiseerde eten en manier van eten hebben. Het concept van een ecologische niche komt ter sprake.
  • dat de vogels verschillende gebieden van de Waddenzee gebruiken voor verschillende doelen (wadplaten om van te eten, zand en kwelders om te broeden).
  • leren dat de landen die grenzen aan de Waddenzee samen een internationale verantwoordelijkheid delen voor het welzijn van de 10-12 miljoen trekvogels die gebruik maken van de Oost-Atlantische vliegroute.

Visprogramma

Vissen en andersoortig zeeleven zijn vaak minder bekend dan het aardse leven, simpelweg omdat het observeren van deze organismen moeilijker is.
Het visprogramma biedt de mogelijkheid om de fascinerende onderwaterwereld te ontdekken en om iets te leren over het mariene ecosysteem. Ook gaat het programma dieper in op de rol die vissen spelen als natuurlijke voedselbron en de conflicten die er over zijn ontstaan.
De leerlingen…

  • leren typische vissoorten en andere mariene organismen van de Waddenzee te determineren (schelpdieren, weekdieren, etc.).
  • leren dat de vissen die gevonden worden in de Waddenzee geclassificeerd kunnen worden als zijnde sedentair ofwel een migrerende soort. Ook zijn er de bezoekers die af en toe eens langskomen.
  • leren over het belang van de Waddenzee voor de verschillende vissen  (de kraamkamerfunctie) en wat voor rol de verschillende soorten spelen in het ecosysteem (voedselpyramide, voedselweb).
  • leren verschillende vistechnieken en hoe ze om moeten gaan met de verschillenden materialen zoals garnalennetten en sleepnetten.
  • leren over traditionele en moderne vismethodes en de gerelateerde  conflicten zoals bijvangst, overbevissing en bedreiging van zeezoogdieren (link naar vogelprogramma).
  • leren over bedreigde vissoorten en verschillende zeezoogdieren.

Waddenzeequiz

In een leuke waddenzeequiz op de laatste avond kunnen de leerlingen laten zien wat ze geleerd hebben de afgelopen dagen tijdens het programma. De vragen en mogelijke antwoorden worden gevisualiseerd via een overheadprojector of een beamer. Het winnende team krijgt natuurlijk een prijs!
De leerlingen…

  • herhalen feiten van alle relevante onderwerpen die aan bod zijn geweest (natuur & omgeving, cultuur & geschiedenis, effect & bescherming)
  • herhaling van Waddenzee terminologie
  • worden gestimuleerd om samen te werken om tot het goede antwoord te komen.

Afsluiting en vooruitblik

Aan het eind van de cursus(na de waddenzeequiz of de volgende morgen), wordt er een afluitende bijeenkomst gehouden waarbij alle leerlingen en begeleiders aanwezig zijn. Hierin wordt geëvalueerd maar ook vooruitgeblikt naar de toekomst en wordt aan leerlingen gevraagd om verantwoordelijkheid te dragen voor de bescherming van de Waddenzee.
De leerlingen…

  • krijgen de kans om hun ervaringen en indrukken te evalueren.
  • leren waar ze meer informatie kunnen vinden over eventuele onderwerpen waar ze gaandeweg in geïnteresseerd zijn geraakt (webpagina's, boeken, etc.).
  • leren hoe en waar ze zich kunnen engageren in natuurbescherming (stichtingen, jongerenverenigingen etc.).
  • worden gestimuleerd om hun verworven inzichten thuis ook in de praktijk te brengen (energiebesparing, letten op wat je eet, etc.)
  • kunnen commentaar leveren op het programma (kritiek en tips)
  • kunnen afscheid nemen van de cursusleiders.